Met het PFAS-actieprogramma, geeft het Rijk handen en voeten aan de opdracht van de Europese Unie om de emissies van ‘poly- en perfluoralkylstoffen’ naar het milieu en de blootstelling van mensen eraan te verminderen. Dat heeft ook grote gevolgen voor de brandbestrijding in de industrie: het blusschuim dat daarbij wordt gebruikt, moet worden ontdaan van fluor.

De gewraakte fluor-verbinding is een PFAS die aan blusschuimconcentraat wordt toegevoegd, omdat het dankzij zijn water- en olie-afstotende eigenschappen in combinatie met water en lucht superieur en zeer effectief blusschuim oplevert. “Fluor-verbindingen zijn echter ook slecht voor mens, dier en milieu”, vertelt Raymond Bras, Teamleider Accountmanagement, Beleid en Compliance (ABC) en hoofdofficier bij de Gezamenlijke Brandweer. Dat is het brandweerkorps in de Rotterdamse haven, waarin de gemeente Rotterdam en ongeveer zestig bedrijven in het haven- en industriegebied participeren. “Dat we naar fluorvrij blusschuim toe moeten staat ook voor ons niet ter discussie. Alleen willen we in de overgangsperiode ook bij grote branden veilig en efficiënt ons werk kunnen doen.”

Veilig en effectief

En daar wringt ‘m volgens Bras de schoen. Als voorbeeld noemt hij Luchthaven Schiphol, waar de brandweer al volledig is overgestapt op fluorvrij blusschuim. “Dat kan, omdat de brandweer daar is gefocussed op het blussen van vliegtuigbranden. Voor het praktijkrijp was, hebben fabrikanten fluorvrije alternatieven voor fluorhoudend blusschuim dus heel specifiek kunnen testen op het effect op brandende kerosine. Hier in het haven- en industriegebied is dat een heel ander verhaal met al die verschillende bedrijven en gevaarlijke stoffen. De grootste tankput in de Rotterdamse haven heeft een oppervlak van 18.500 m2. En de grootste opslagtanks, onder andere gevuld met ruwe aardolie, hebben een diameter van 89 meter. Als daar brand uitbreekt, weten we niet of we die al veilig en effectief kunnen bestrijden met fluorvrij blusschuim, simpelweg omdat het onmogelijk is om zo’n enorme brand tijdens een oefening te testen.”

PFAS-vrije samenleving

Dat neemt volgens Bras niet weg dat ook de Gezamenlijke Brandweer de afgelopen jaren al veel tijd, energie en geld heeft geïnvesteerd in fluorvrij blusschuim. “Uiteraard, want ook wij willen een PFAS-vrije samenleving. Van de acht kazernes in ons werkgebied, beschikken er daarom inmiddels drie over een industriële brandweerwagen die is uitgerust met een 400 liter-tank met fluorvrij schuim. Omdat je dat eigenlijk niet kunt vergelijken met fluorhoudend schuim, het heeft heel andere eigenschappen, moet je brandweerlieden leren om ermee om te gaan. Dat hebben we dan ook gedaan en met succes: ik schat dat 80 à 90 procent van alle branden veilig en effectief kunnen worden bestreden met deze 400 liter fluorvrij schuim.”

Voor de branden waarbij het fluorvrije schuim niet effectief blijkt te zijn, kan de brandweer volgens Bras voorlopig fluorhoudend blusschuim blijven gebruiken. “Iedere industriële brandweerwagen is daarvoor uitgerust met een 4.000 liter-tank met fluorhoudend schuim. Daarnaast beschikt de Gezamenlijke Brandweer over vijf haakarmbakken met elk 10.000 liter fluorhoudend schuim en zes trailers met in totaal nog eens 120.000 liter fluorhoudend schuim. Onze wens is om die voorraad na de volledige transitie naar fluorvrij schuim niet te vernietigen, maar als een soort nationale strategische voorraad achter de hand te houden voor extreme noodsituaties. Als die zich voordoen, bijvoorbeeld in de vorm van een enorme brand, kan blijken dat fluorvrij blusschuim bij de bestrijding niet veilig of effectief genoeg is. De inzet van fluorhoudend blusschuim kan dan voorkomen dat de negatieve milieu-impact van zo’n grote, niet met fluorvrij blusschuim te bestrijden brand nog vele malen groter is. Het middel is dan niet erger dan de kwaal, maar voorkomt juist dat de kwaal veel erger wordt dan het middel.”

C8-schuim

In de wetenschap dat fabrikanten werken aan nieuwe, steeds betere fluorvrij blusschuim-varianten, moet een combinatie van geleidelijk aangescherpte wetgeving en het PFAS-actieprogramma er volgens Bras de komende jaren voor zorgen dat fluorhoudend blusschuim steeds minder wordt gebruikt – met uiteindelijk een PFAS-vrije samenleving als resultaat. “Dat de zogenaamde SEVESO-bedrijven die hoeveelheden gevaarlijke stoffen op hun terrein aanwezig hebben, waarschijnlijk tien jaar de tijd krijgen om de ‘schuimtransitie’ te realiseren, is een goede zaak. Met het oog op de veiligheid en effectiviteit van het brandweerwerk, hebben we daar ook zelf op aangedrongen. Sowieso vind ik dit dossier een schoolvoorbeeld van een goede samenwerking tussen bedrijfsleven en overheid. Ik kan er eigenlijk maar één kanttekening bij plaatsen: misschien zijn we met z’n allen nog wel teveel gefocussed op fluorvrij blusschuim en moeten we meer out-of-the-box en innovatiever denken. Experimenten met een soort vuurbestendige drijvende balletjes, die in staat zijn om een brand te smoren, tonen aan dat we verder moeten kijken dan alleen maar naar blusschuim.”

Meer weten? Neem contact op.

VEMOBIN Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte
van de ontwikkelingen

Meld je aan voor onze nieuwsbrief