Natuurbeheer bij Zeeland Refinery

“Kijk, zie je die Scholekster daar?” Nog vóórdat we de auto in stappen voor een rondrit over het terrein van Zeeland Refinery wijst Cor van Sluijs (65) naar een kleine zwart-witte vogel met een rode snavel, die op de bodem van een tankput tussen de enorme opslagtanks doodgemoedereerd op een nest zit. Naast de vogel ligt een pallet. Dat is geen zwerfafval, maar bescherming voor de broedende vogels, legt Van Sluijs uit. “Zijn er roofvogels in de buurt, dan kunnen de kwetsbare kuikens schuilen onder die pallets. Ze zijn van metaal en ik heb ze apart moeten bestellen, want ik kon geen houten pallets neerleggen omwille van de brandveiligheid. Ja, ook als je aan natuurbescherming doet, loop je tegen veiligheidsregels aan”, grinnikt de ecoloog van Zeeland Refinery.

Jager

Van Sluijs begon 38 jaar geleden bij Zeeland Refinery en is van oorsprong hoofd scheepswerktuigkundige. Gek genoeg markeerde een veiligheidskwestie ruim 35 jaar geleden ook de start van zijn flora en faunawerk binnen de raffinaderij, naast zijn werk als operator. Konijnen dreigden met hun gegraaf de tankputdijken te verzwakken, zodat de integriteit hiervan mogelijk niet gewaarborgd kon worden. Omdat Cor als jager beschikt over een jachtvergunning, werd hem gevraagd om de konijnen te bejagen. “Vanaf ongeveer 2010 gingen we serieus nadenken over onze omgang met de natuur op ons fabrieksterrein en kreeg ik de ruimte om plannen te maken voor het verbeteren van de biodiversiteit.”

IJzeren discipline

Waar Van Sluijs aanvankelijk wat meewarig werd aangekeken, staat biodiversiteitsontwikkeling inmiddels tot in de boardroom aan toe op de kaart. De resultaten worden gemonitord, vastgelegd en bijgehouden in de biodiversiteitsverslagen van Zeeland Refinery met dezelfde ijzeren discipline als het veiligheidsbeleid en de jaarproductie. “Ik heb ons natuurbeleid uit mogen leggen aan collega’s op het Parijse hoofdkantoor, ik geef hier regelmatig rondleidingen en nu is natuurontwikkeling zelfs voorzien van officiële doelen met behulp van key performance indicators.”

Bokkenorchis

Een paar resultaten van die nieuwe natuurontwikkeling: Sinds er langs de randen van het Solarpark zogenaamde biodiversiteitsranden zijn aangelegd, weten tal van zang- en broedvogels de weg naar de raffinaderij te vinden. In het bij de aanleg van de raffinaderij ontstane moerasgebied komen Lepelaars, Kleine Zilverreigers, Kiekendieven en Rietgorzen voor als broedvogel. En de eerdergenoemde populatie Scholeksters is heel constant, terwijl die vogelsoort het in de rest van het land juist moeilijk heeft. Ook als het gaat om bloemen en planten, levert Zeeland Refinery indrukwekkende resultaten. Zo nam het aantal beheerde Orchideeën op het terrein tussen 2019 en 2023 toe van 2.399 naar 5.008 en doken er sinds 2019 vijf nieuwe soorten op, waaronder de Poppenorchis, de Rietorchis en de Bokkenorchis. Het blijft schipperen tussen veiligheid en natuurbeheer, erkent Van Sluijs. “Waar de Orchideeën bloeien, maaien we niet. Op die plaatsen ontstaat dan een brandveiligheidsrisico, vandaar dat we de omringende vegetatie kort houden om het broze evenwicht tussen natuur en veiligheid te bewaken.”

Energieleverancier

Van Sluijs is 65 en mag binnenkort met pensioen. Waar is hij het meest trots op? “Dat we hier bewijzen dat je altijd aan natuurontwikkeling kunt doen, mits je maar écht wilt. Ik hoop dat we daarin een voorbeeld voor andere industriebedrijven kunnen zijn.” En na een moment van stilte: “Ik vind het ook geweldig dat ik straks het stokje kan overdragen aan een collega die hier op de raffinaderij is opgeleid in het laatste jaar dat ik hier nog actief werk. Je moet niet alleen hart voor de natuur hebben, maar ook snappen hoe een raffinaderij werkt om de moeilijkheid van natuurontwikkeling én raffinage samen te laten gaan. Want ja, we blijven natuurlijk ook gewoon een energieleverancier.”