Verzorgingsplaats Hackelaar

Langs de Nederlandse snelwegen liggen vele tientallen verzorgingsplaatsen met vaak bijzondere namen. Meestal rijden we er gedachteloos aan voorbij, zonder te weten dat er achter veel van die namen een interessante geschiedenis schuilgaat. In deze reeks staat steeds de geschiedenis van één zo’n naam centraal.

Er gaan wilde verhalen rond over de naam van verzorgingsplaats Hackelaar aan de A1 bij Muiderberg. De naam zou weleens te maken kunnen hebben met een bekende crimineel die ooit op deze plek zijn louche handeltje dreef. Wat is daarvan waar?

De crimineel waar het in die verhalen over gaat, is de bekende drugshandelaar Johan Verhoek. Hij werd ook wel ‘De Hakkelaar’ genoemd. Verhoek werkte zich in de jaren tachtig op als drugshandelaar en verwierf zo een plekje in het Nederlandse criminele circuit. Hij zou het brein zijn geweest achter de moord op drugsbaron Klaas Bruinsma (alias ‘De Dominee’, die droeg altijd zwarte kleren en las graag anderen de les) en zou banden hebben met Willem Holleeder (bekend als ‘De Neus’, vanwege zijn opvallende neus).

Zeventiende eeuw

Verhoek begon zijn carrière met de handel in tweedehandsauto’s en dat deed hij bij tankstation De Hackelaar. Het is mooi om te denken dat hij daar zijn bijnaam door kreeg, maar dat is onwaarschijnlijk. Het ligt meer voor de hand dat hij die naam aan zijn kleine spraakgebrek te danken heeft. Het omgekeerde is overigens ook niet waar: verzorgingsplaats Hackelaar is ook niet naar deze crimineel genoemd. Maar waar komt die naam dan wel vandaan? Voor dát verhaal gaan we terug naar de zeventiende eeuw.

Om Naarden beter bereikbaar te maken werd in 1641 een trekvaart gegraven tussen Naarden en Muiden: de Naardertrekvaart. De vaart werd meer dan tweehonderd jaar lang dagelijks gebruikt voor verkeer van trekschuiten tussen Naarden en Amsterdam. Om het onderhoud van de vaart te kunnen betalen, werd op een aantal plekken tol geheven. Een van de plekken was de houten brug bij Muiderberg. In 1920 werd de huidige ijzeren ophaalbrug geplaatst.

Hakkelaarsbrug

Aanvankelijk stond de brug bekend als Googbrug, naar het riviertje de Goog, maar aan het eind van de zeventiende eeuw ging men de naam Hakkelaarsbrug gebruiken. Het is helaas niet bekend naar welke hakkelaar de brug werd genoemd. Was het misschien de naam van een persoon, een gebouw of een stuk grond op die plek? Er zijn mensen die denken dat de naam is afgeleid van oude woorden voor helling (‘hangil’) of zandrug (‘haar’), en er wordt ook wel gedacht aan een plek waar hout gehakt werd. Of woonde er ooit gewoon een persoon die stotterde, net als Johan Verhoek? Bij de brug ontstond een buurtschap met dezelfde naam. En toen er een jaar of vijftig geleden een kilometer verderop een verzorgingsplaats werd aangelegd, werd die ook Hackelaar genoemd.

Begraafplaats

Met de aanleg van de Naardertrekvaart werd het voor Amsterdammers ook mogelijk om overledenen buiten de stad te begraven. Een jaar na de voltooiing van de vaart werd bij Muiderberg een nieuwe Joodse begraafplaats aangelegd. De laatste halte op de route van Amsterdam naar die begraafplaats was bij de Hakkelaarsbrug. Zo ontstond in Amsterdam de uitdrukking ‘hij is al op de Hakkelaarsbrug’ voor iemand die letterlijk en figuurlijk met één been in zijn graf stond. Tegenwoordig zou je ook kunnen zeggen ‘hij is al bij verzorgingsplaats Hackelaar’.

Tekst en fotografie: René Dings
https://www.dinx.nl

Deel dit bericht